Yapılarında C, H, O ve N bulunur. Bazılarında S de yer alır. Yapı taşları 20 çeşit amino asittir. Basit bir protein yüzlerce amino asitin birleşmesi sonucu meydana gelir. Hücrelerin makromoleküllerinden olup, temel yapı maddesidirler. Solunumla ancak zor durumlarda yakılırlar. Solunum ürünü olarak H2O, üre, ürik asit, H2S, C02 ve NH3 gibi artıklar oluştururlar.
Formüldeki “R” (radikal=kök) grubu 20 çeşit amino asitin hepsinde farklıdır.
Bütün amino asitlerde karboksil ve amino grubu bulunduğu için proteinler ve amino asitler hem asit hem baz özelliği gösterirler. Proteinler n sayıda (50-3.000 arasında) amino asitin peptit bağları ile birleşmesinden oluşurlar.
A. asit+ …….+ A. asit —> Protein (Polipeptit) + (n-1) H2O
Proteinlerdeki amino asitleri birbirine bağlayan bağa peptid bağı denir. Peptit bağı 1. amino asitin karboksil grubu ile 2. amino asitin amin grubu arasında meydana gelir ve bu sırada bir su açığa çıkar. Peptit bağlarının tümü aynıdır. Proteinlerin birbirinden farklı özellikte olması içerdikleri amino asitlerin sayısına, çeşidine, dizilişine ve amino asitin kullanılma miktarına bağlı olarak değişir.
Proteinler yapıcı ve onarıcı moleküllerdir. Az miktarda da enerji verici olarak kullanılırlar. Organizmalar ancak uzun süren bir açlıkta proteinlerini solunumda fazlaca yıkmaya başlarlar. Bu durumda hücrelerin protein sentezi protein yıkımından azdır. Her canlı hücre kendi proteinlerini sentezlemek zorundadır. Çünkü proteinlerdeki amino asit sırasını DNA belirler.
Hücrede oluşan proteinlerin bir kısmı enzim, bir kısmı hormon, bir kısmı antikor, bir kısmı ise yapısal görevler yapmak üzere özelleşmişlerdir. Yapısal proteinler hücrenin çeşitli organellerinin yapısında da bulunur. Hücre zarının yapısında lipoprotein, glikoprotein gibi farklı protein bileşikleri vardır.
{ 2 trackbacks }