Doğayı taklit, nam-ı diğer “biomimik”. Artık büyük ve akıllı şirketler “doğayı taklit” ederek kârlarını artırıyor. İşte bir örnek…

Yılda bir milyar ABD Doları gelir elde eden Interface halı şirketinin Yönetim Kurulu Başkanı Ray Anderson, Entropy adlı ürününün yaratım sürecini anlatıyor.

Interface’in Baş Ürün Tasarımcısı David Oakey, tasarım ekibini ormana göndererek, doğanın zemin kaplamalarını nasıl tasarladığını öğrenmelerini istemiş. “Sakın bana yaprak tasarımlarıyla gelmeyin; istediğim şey bu değil. Doğanın tasarım ilkeleriyle gelin.” demiş.

Ekip bütün bir günü ormanda geçirerek, orman tabanını  ve dere yataklarını incelemiş; sonunda burada tam bir kaos yaşandığını görmüşler: Hiçbir şey birbirinin aynısı değilmiş, ne sopalar ne taşlar ne de başka herhangi bir şey… Yine de bu kaosun içinde hoş bir düzen görmüşler. Stüdyoya dönünce, halılardan hiçbirinin birbirinin aynı olmadığı bir halı serisi tasarlamışlar. Hepsi birbirine benziyormuş ama aynı zamanda hepsi birbirinden farklıymış. Interface bu ürünü Entropy adıyla pazara sunmuş ve 18 ay içinde tasarım en çok satanlar listesinin ilk sırasına yerleşmiş. Bu yükseliş, şirket tarihindeki başka hiçbir üründe görülmemiş.

Bu deneyim,topluca üretilen her üründe kullanılan sanayi paradigmasından ne kadar farklı? Tipik bir endüstriyel ürün, aynı kalıptan çıkmış gibi, diğerlerinin aynısı olmalı.

Entropy’nin üstünlükleri büyüleyici: Üretim sırasında hemen hemen hiç atık ya da kalitesiz ürün çıkmamış. Tasarımcılar, her halının bilinçli olarak birbirinden farklı olmasından kaynaklanan hiçbir soruna rastlamamış. Montajcılar, halıın döneşmesi sırasında hiçbir potlukla karşılaşmadıkları için işlerini kolayca tamamlamışlar. Halıları nakliye kutusundan çıkarıp olduğu gibi sermişler; hatta tıpkı yapraklardan oluşan bir zemin gibi, ne kadar rastgele sererlerse o kadar güzel olmuş. Kullanıcılar, hasar gören halıları, kusursuz ve birbirinin aynı tasarımlarda görülen sıkıntıyı yaşamadan, diledikleri gibi değiştirmişler ve ürünün ömrünü uzatmak için, tıpkı bir otomobilin lastiği gibi çevire çevire kullanabilmişler. Üstelik farklı renkte boyalar birbirinin içine geçtiği için, satıcılar kullanılmayı bekleyen boyalar için envanter tutmak zorunda kalmamış. Yine de insan düşündemedn edemiyor: Entropy’nin başarısını başka şekildek açıklamak mümkün mü? Belki de mümkün.

Çevre seminerleri veren bir konuşmacı, her sunumunun başında izleyicilerden gözlerini kapatmalarını ve kendilerine huzur, dinginlik, inziva, yaratıcılık, güvenlik sunan ideal bir ortamı, yani kusursuz konfor ortamını düşünmelerini istiyor. Daha sonra soruyor: Kaçınız kapalı bir mekanı düşündü?… Hemen hemen hiç kimse el kadırmıyor. Bu özelliğin adı biyofili; yani, insanların kusursuz konfor için doğaya dönmesi. Fakat her nasılsa, Entropy insanların bilinçaltında dış dünyayı kapalı mekanlara taşıyor. İnsanları asıl cezbeden şey de bu. Entropy, iklimin nötr olduğu bir ortamda, tamamen geri dönüştürülmüş malzemelerle üretiliyor; artık Interface’in ürünlerinden 82 tanesi, hiçbirinin birbirinin aynısı olmaması ilkesi doğrultusunda tasarlanıyor. Bu ürünler, Interface’in satışlarının yüzde 52’sini oluşturuyor. Şirket, atıkların en aza indirilmesi ve biyolojik taklit gibi ilkelerden yararlanarak, karbondioksit emisyonlarını da 1996’daki düzeyin hemen hemen yüzde 10’una çekmeyi başarıyor.

Kaynak: Dünyanın Durumu, TEMA Yayınları